Geweldspektakel als oorlogswapen tegen de Gele Hesjes

Het ‘geweld’ van de Gele Hesjes vorige week heeft velen heftig opgewonden. Zozeer zelfs, dat zij het helemaal gehad hebben met deze beweging. Misschien is het verstandiger om nog eens te overwegen waar het allemaal ook weer over ging en wat er door dit protest bereikt is. Maar ook de provocaties en het geweld van de staat in aanmerking te nemen.

Het onderstaande stuk is de vertaling van een artikel op CounterPunch (22 maart 2019) van Gabriel Rockhill, een Frans-Amerikaanse filosoof en cultuurcriticus. Hij is universitair docent filosofie aan de universiteit van Villanova en oprichter van het Atelier de Théorie Critique aan de Sorbonne. Naast zijn wetenschappelijk werk, is hij actief betrokken geweest bij buitenacademische activiteiten in de kunst- en activistische wereld, en heeft hij regelmatig bijgedragen aan het publieke en intellectuele debat.

Geweld is een spectaculair wapen dat door de heersende klasse wordt ingezet om bewegingen van onderaf in diskrediet te brengen en hun repressie te rechtvaardigen. Het is spectaculair in de zin van een belangrijk en krachtig politiek instrument om de massa te beheersen en ze op hun plaats te houden. Om dit te doen is het geweldwapen echter spectaculair in een tweede betekenis: het creëert een zorgvuldig georkestreerde mise-en-scène die probeert het geweld van de heersende klasse onzichtbaar te maken, en tegelijkertijd verzetsdaden te transformeren tot wonderbaarlijke schouwspelen van crimineel geweld.

Dit is hoe aflevering 18 van de Gele Hesjes momenteel wordt gepresenteerd door de massamedia: precies op het moment dat de regering zijn democratische raadpleging van de bevolking afrondde via Emmanuel Macron’s “Grand Débat”, hebben de Gele Hesjes een buitensporige hoeveelheid geweld ontketend dat nu in de sterkst mogelijke bewoordingen moet worden onderdrukt.

De voorzitter van het Comité van de Champs-Elysées, Jean-Noël Reinhardt, verklaarde in een interview, waarin hij omringd werd door de microfoons van tal van de belangrijkste media, dat de beweging niet langer van de Gele Hesjes is, maar van Zwarte Hesjes die eenvoudig “haat en de wil om te vernietigen uiten”. Uitroepend dat niet kan worden toegestaan dat deze situatie voortduurt vanwege de impact ervan op commerciële en toeristische activiteiten, evenals de eerroof van het wereldwijde symbool van de Champs-Élysées, sluit zijn verklaring naadloos aan op de verklaring van de premier, Édouard Philippe: er zullen nieuwe maatregelen worden genomen om protesten op bepaalde locaties te verbieden en een nog agressievere politierepressie mogelijk te maken.

Op dit moment van overdreven belangstelling voor de schade aan verzekerde privé-bezittingen van de commerciële en luxe-industrie, die wordt voorgesteld als de essentie van “geweld”, valt op dat de secretaris-generaal van de UNSA politievakbond, Philippe Capon, in het openbaar heeft uitgelegd dat de politie op zaterdag het bevel kreeg om niet in te grijpen, omdat er een expliciete keuze was gemaakt om “een bepaald aantal dingen gebroken te laten worden.” De timing kon niet beter zijn omdat de handen van de overheid gebonden waren. Na een paar schamele concessies in december, evenals het afleidende theater van het “Grand Débat”, zijn de Gele Hesjes niet naar huis gegaan en hebben ze de winter en de extreme vormen van repressief staatsgeweld die tegen hen zijn ontketend overleefd.

Dit huidige geweldspektakel dient daarbij twee doelen. Eerst en vooral, het verbergt het structureel geweld van een kapitalistische en plutocratische oligarchie, die de primaire oorsprong is van de huidige opstanden. Levensomstandigheden van gewone mensen worden steeds meer onaanvaardbaar en het traditionele systeem van partijpolitiek en vakbonden is disfunctioneel. Een van de protestborden die de kern van de zaak raakt, is eenvoudigweg: “Geweld is armoede [La violence c’est la pauvreté].” In plaats van de alomtegenwoordige en alledaagse aard van dit geweld, het geweld van de kapitalistische ongelijkheid, serieus te nemen, is op effect berekend “geweld” nauwkeurig geconstrueerd om af te leiden van de dagelijkse vernietiging van het leven onder de kapitalistische heerschappij. Het wordt opgevat als een tijdelijke en verontrustende onderbreking van de status quo, die moet worden uitgeroeid. Het is het ‘geweld’ van het verbranden van een bank, eerder dan het stichten van een bank, of meer in het algemeen het geweld van het bankwezen in zijn dagelijkse rol van het veiligstellen van de hegemonie van de wereldwijde heersende klasse.

Ten tweede, het geweldspektakel georkestreerd door de staat en de massamedia om de scharlakenrode letter V van Violence te verbinden aan de Gele Hesjesbeweging om deze tegelijkertijd te criminaliseren en zijn meedogenloze repressie te rechtvaardigen. Er zijn talloze gevallen geweest waarin politiemensen betrapt werden op camera’s, waarop te zien was dat ze schade toebrachten aan eigendommen om de schuld ervan toe te schrijven aan de demonstranten en tal van officieren zijn gefotografeerd en gefilmd met hamers, vermoedelijk voor dit doel. Ten minste één lid van de ME heeft zich uitgesproken tegen het geweld tegen niet-gewelddadige demonstranten, dat werd aangemoedigd door de minister van Binnenlandse Zaken, en tegen de poging om geweld tijdens de protesten aan te wakkeren.

Elite-kringen in Frankrijk zijn niet geheel succesvol geweest op dit aspect van hun propagandacampagne, omdat zelfs liberale instellingen zoals de Verenigde Naties, de Europese Raad, het Europees Parlement en Amnesty International hun poging om staatsgeweld onzichtbaar te maken, of tenminste te rechtvaardigen, hebben doorzien. De commissaris voor mensenrechten van de Raad van Europa, Dunja Mijatović, heeft op 26 februari een memorandum voorbereid waarin een samenvatting van het geweld wordt gegeven, terwijl ook kritiek wordt geuit op het gebrek aan precisie en nauwgezetheid in de statistieken die worden bijgehouden door de staat en de media: “Volgens cijfers van het Ministerie van Binnenlandse Zaken werden er 12.122 rubber kogels, 1.428 traangasgranaten en 4.942 Handbediende traangasbussen afgevuurd of gegooid tussen het begin van de gele vestbeweging en 4 februari 2019. “Gebaseerd op de berekeningen van een onafhankelijke journalist geciteerd in het rapport, zijn er “38 verwondingen aan de bovenste ledematen waaronder 5 verloren handen, 52 verwondingen aan de onderste ledematen, 3 verwondingen aan de geslachtsdelen en 189 hoofdwonden, inclusief 20 mensen die een oog verloren hebben.” Medici en journalisten zijn regelmatig aangevallen en er zijn talloze grove aanvallen geweest en een recordaantal demonstranten opgesloten.

Niettemin hebben belangrijke sectoren van de staat, de massamedia en de commentatoren zich tot het uiterste ingespannen om deze systematische inzet van staatsgeweld tegen niet-gewelddadige demonstranten, medici, journalisten en omstanders toe te dekken. Emmanuel Macron heeft de essentie van de liberale ideologie met betrekking tot de staat gedestilleerd door botweg te beweren dat we niet kunnen spreken van “repressie” of “politiegeweld” in het Frankrijk van vandaag omdat “deze woorden onaanvaardbaar zijn in een rechtsstaat [dans un état de droit ]. “Strikt genomen kan er dus niet zoiets zijn als” staatsgeweld “omdat de staat tegenover geweld staat, en het laatste kan alleen komen van woeste en anarchistische krachten erbuiten.

Hier zien we de dubbele beweging van op effect berekend geweld in volle kracht. Aan de ene kant streeft de staat ernaar zijn exploitatie van het spektakel te verhullen door middel van de kapitalistische rechtsorde en de even spectaculaire onderdrukking van enig verzet ertegen. Aan de andere kant probeert [de staat] aan te zetten tot, of het creëren van, spectaculair “geweld” in de protesten om ze tegelijkertijd in diskrediet te brengen en dit spektakel te gebruiken als dekmantel voor zijn eigen verhoogde exploitatie en repressie. Dit zijn de twee belangrijkste aspecten van het spectaculaire geweld dat zich nu in Frankrijk ontvouwt.

Het is absoluut noodzakelijk om deze tactiek te duiden voor wat het is, en om nieuwe strategieën te vinden om te strijden tegen de extreem schadelijke gevolgen ervan. Anders lopen we het risico te bezwijken voor de ideologische omkering die zo vooruitziend werd gediagnosticeerd door Malcolm X in een lezing op 13 december 1964, waarin hij uitlegde dat de pers zo machtig is in zijn “rol bij de beeldvorming” dat “het een crimineel eruit kan laten zien alsof hij het slachtoffer is en dat het slachtoffer eruitziet alsof hij een crimineel is.”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s