De autocraten uit het Midden-Oosten zijn niet langer een globale afwijking

In deze column op counterpunch.org (1 juli 2019) twijfelt Robert Fisk aan het gezonde verstand van westerse wereldleiders. Zijn ze wel zo veel beter, democratischer, verstandiger dan die ondemocratische knettergekke Arabische potentaten?

illustratie: ‘Idiots in space’, © vertaalslag

President Hassan Rouhani van Iran had het dinsdag bij het goede eind. Hij zei dat het Witte Huis “geteisterd wordt door mentale achterlijkheid en niet meer weet wat het moet doen”.

De nieuwe sancties van Donald Trump zijn misschien niet zo ‘buitensporig en idioot’ als Rouhani beweert, maar we hebben nu het stadium bereikt dat het mentale onvermogen van de Amerikaanse president voor iedereen duidelijk is. Het is een teken van de tijd – onze tijd, vrees ik – dat alle tirades en geraaskal van de Iraanse leiders in de afgelopen 40 jaar nu eindelijk helder, waarachtig en absoluut relevant klinken. Trump is kierewiet, knettergek, de weg kwijt, volledig krankzinnig.

Rouhani is een verstandig man, maar in het verleden konden we luisteren naar lieden zoals president Mahmoud Ahmadinejad, die kierewiet was en grinnikte op kosten van Iran. Gepraat over de ‘Grote Satan’ kan na een tijdje zelfs een beetje saai worden. Maar Trump klinkt, ofschoon hij enkele karaktertrekken van kolonel Gaddafi bezit, nu als Ahmadinejad. Het enige wat hij nog niet gezegd heeft is – wat Ahmadinejad beweerde toen hij de Verenigde Naties toesprak – dat er een heilige wolk boven zijn hoofd hangt.

Maar je kan erop wachten. ’t zit er zeker aan te komen. Gods werk doemt op in de hersenen van de evangelische republikeinen. En Trump heeft nu bewezen dat hij net zo knettergek kan zijn als iedere autocraat in het Midden-Oosten.

Ik kan me zelfs de dag nog herinneren, in het begin van zijn presidentschap, toen ik in een Iers radio-interview zei dat Trump “krankzinnig” was. In die tijd werd dit als een beetje te provocerend beschouwd en mijn interviewer mompelde iets in de trant van “Nou ja, Bob, je hebt geen medische kwalificaties.” Het verschil met nu is natuurlijk dat de wereld weet dat het Witte Huis een gekkenhuis is. (Mijn antwoord aan mijn Ierse collega was trouwens dat als ik gezegd zou hebben dat Trump volledig bij z’n verstand was, hij niet zou hebben gevraagd of ik dat wel kon zeggen zonder dat ik arts ben.)

Maakt niet uit. We hebben Jared Kushner, die probeert om de Palestijnen geld in plaats van een staat te geven, blijkbaar nog steeds geruggensteund, tijdens zijn klapper in Bahrein, door de alleenheersers van de Arabische Golf.

Te zien hoe Tony Blair, een van de grootste mislukkelingen van het westen in het Midden-Oosten, probeerde om de bizar bovenmatig zelfverzekerde Kushner bij te brengen dat er een staat voor de Palestijnen moet bestaan, evenals het 50 miljard dollar “Peace to Prosperity” plan, werd alleen geëvenaard door Kushners belachelijke projectontwikkelaarsjargon over ‘issues’ en ‘negativiteit’. De langste buitenlandse bezetting in de moderne geschiedenis, die van de Westelijke Jordaanoever door de Israëli’s, werpt inderdaad een aantal “issues” op – zoals de massale diefstal van onroerend goed voor de koloniale expansie van Israël – die inderdaad leiden tot heel veel “negativiteit”.

Ik vraag me wel eens af of deze vreemde opeenvolging van gebeurtenissen, om nog maar te zwijgen van de vernietiging van Amerika’s meer dan 120 miljoen dollar kostende drone door Iran, in beweging is gezet door een enorme ineenstorting van mentale betrouwbaarheid en bekwaamheid in het westen – niet alleen in Amerika, maar ook in Europa.

Er zijn veel oorzaken waarom dit is gebeurd, maar ik vermoed dat we op de een of andere manier zo overmatig zelfverzekerd waren over onze democratieën dat we ze als vanzelfsprekend beschouwden. Hoe, in vredesnaam, vraag ik mezelf nog steeds af, kan een ploert als Boris Johnson vermoedelijk de volgende Britse premier worden, terwijl zijn eigen bewindvoering als minister van Buitenlandse Zaken zo vol zat met beoordelingsfouten, niet in het minst in het Midden-Oosten?

Het is boeiend om de woorden van twee van de beste Ierse journalisten en commentatoren te lezen, omdat ze vaak een frisheid hebben die op de een of andere manier ontbreekt aan het Brexitdebat in het VK. Vorige week hadden we bijvoorbeeld Fintan O’Toole, een van de beste kroniekschrijvers van onze tijd – hij is de filosoofkoning van The Irish Times – die zei: “Als leugens vliegen waren, zou de zwerm om hem heen zo dicht zijn dat Boris Johnson onzichtbaar zou zijn” en de stem van Johnson “overstemd zou worden door hun onophoudelijke, oorverdovende gezoem”.

O’Toole suggereerde dat er “gewone politieke leugens” waren (uitvluchten, omwegen, weglatingen, halve waarheden) “en Johnson die liegt – recht in je gezicht, volmondig en onbeschaamd”. De columnist vroeg zich af of de Britten zo ziek zijn van die eerste vorm van oneerlijkheid ‘dat ze de openhartige leugenachtigheid van Johnson eigenlijk verfrissend vinden’.

En dan was er de econoom en schrijver David McWilliams, die de lezers eraan herinnerde dat grote politieke partijen geen permanente levensverzekering hebben – de oude liberal party van Gladstone werd overschaduwd door de Labour Party, en de Irish Home Rule Party werd weggevaagd door Sinn Fein rond dezelfde tijd – en voegde daaraan toe dat “als je kijkt naar het Tory-leiderschapsdebat … lijkt het erop dat de volgende conservatieve premier weleens de laatste zou kunnen zijn. Sterker nog, als we zo door gaan, zou de volgende premier van het VK mogelijk de laatste premier van het VK kunnen zijn.’

Au! Misschien had McWilliams het er ook over moeten hebben hoe Republikeinse en Democratische partijen in de VS het eeuwige leven niet langer als vanzelfsprekend kunnen beschouwen?

Misschien is wat de komische opera van Groot-Brittannië en de gevaarlijkere Wild West show van Amerika zo op elkaar laten lijken, de immense schade die hun leiders aan hun eigen land toebrengen door het ‘great again’ te maken. Misschien komt dat omdat ik net het eerste deel over het leven van een beruchte Duitse dictator heb gelezen – een prachtig wetenschappelijk werk van Volker Ullrich – dat ik met bezorgdheid stilsta bij de herhaalde beloften die hij deed over de grootsheid van Duitsland die “teruggegeven” zou worden en de Duitse toekomst zonder “vreemdelingen” die verzekerd werd.

Natuurlijk vergelijk ik de kleine Oostenrijkse ex-korporaal met de grappige snor niet met de heren Trump of Johnson. Niettemin was er in de Duitse politiek, vóór de ineenstorting van de Weimar Republiek, een soortgelijke leugenachtigheid van de kant van de nazi’s, van publieke claims en geheime overeenkomsten, en het zelfde cynisme ten opzichte van “ouderwetse” democratieën.

We komen niet dichter bij een Weimar moment in Groot-Brittannië of Amerika. Of Italië. Of Hongarije. Of Polen. (Hoewel ik niet zo zeker zou zijn van de laatste twee.) Maar het zou in elk geval geruststellend kunnen zijn voor de mensen in het Midden-Oosten om te beseffen dat hun eigen zielige alleenheersers, met even buitensporige leugens, niet langer volledig uit de pas lopen met de wereldmachten.

De gezondheid van Trump werd onlangs door Dr. Lance Dodes, gepensioneerd adjunct professor in de klinische psychiatrie aan Harvard Medical School, beschreven als “een gevaarlijke sociopathische stoornis”.

Ik geef de voorkeur aan de reactie op de Amerikaanse president door een bekende geleerde in de islamitische geschiedenis die in Beiroet woont. “Mijn vrouw en ik hebben altijd een hekel gehad aan CNN,” vertelde hij me onlangs. “Maar sinds Trump president is, staan we elke ochtend op om tijdens het ontbijt naar CNN te kijken. Ik kan niet stoppen, ik moet ernaar kijken. Het is verslavend.”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s